Net 4 All | الفبای شبکه
تولید شده در کانال تلگرام @net4alll
🌐 انواع شبکهها
راهنمای جامع طبقهبندی شبکههای کامپیوتری
Personal Area Network
محدوده: ۱-۱۰ متر
مثال: اتصال هندزفری به گوشی با بلوتوث
Local Area Network
محدوده: اتاق/ساختمان
مثال: وایفای خانه یا شرکت
Campus Area Network
محدوده: دانشگاه/پارک صنعتی
مثال: شبکه دانشگاه تهران
Metropolitan Area Network
محدوده: یک شهر
مثال: شبکه ATM بانکهای مشهد
Wide Area Network
محدوده: بین شهرها و کشورها
مثال: اینترنت (ایران به اروپا)
Global Area Network
محدوده: کل کره زمین
مثال: شبکه ماهوارهای استارلینک
باسیم
رسانه: کابل مسی/نوری
مثال: شبکه کامپیوترها با کابل LAN
بیسیم
رسانه: امواج رادیویی
مثال: وایفای (Wi-Fi)
ترکیبی
رسانه: کابل + امواج
مثال: شرکتهای بزرگ
توضیح: یک سرور مرکزی به همه سرویس میدهد
مثال: سایت دیجیکالا
توضیح: همه دستگاهها هم سرور هم کلاینت هستند
مثال: اشتراکگذاری فایل در تلگرام
دسترسی: داخلی (فقط اعضای سازمان)
مثال: شبکه داخلی بانکها
دسترسی: محدود برای کاربران خارجی
مثال: پنل مشتریان شرکت
دسترسی: عمومی
مثال: اینترنت
شکل: همه دستگاهها به یک نقطه مرکزی وصل
بهترین کاربرد: شبکههای اداری
شکل: داده در یک حلقه گردش میکند
بهترین کاربرد: شبکههای صنعتی
شکل: همه به یک خط مشترک وصل
بهترین کاربرد: شبکههای کوچک (منسوخ شده)
شکل: هر دستگاه به چندین دستگاه دیگر متصل
بهترین کاربرد: شبکههای نظامی/اورژانسی
Storage Area Network
کاربرد: اتصال سرورها به هاردهای مشترک
Virtual Private Network
کاربرد: ایجاد تونل امن روی اینترنت
Software Defined Network
کاربرد: مدیریت هوشمند شبکه با نرمافزار
یه دنیای نامرئی از کامپیوترهاست که با سیم و بیسیم به هم وصل شدن و اطلاعات رو مثل نامه جابجا میکنن.
چطوری کار میکنه؟
شروع از دستگاه شما
تو با کلیک روی یه لینک (مثلاً google.com) میگی: «میخوام این رو ببینم!»
سرویسدهنده اینترنت (ISP)
مثل شرکت تلفن محلهتون! (مثلاً ایرانسل، شاتل، ...) کارش اینه: «پیغام تو رو به مقصد برسونه!»
سرورها (کامپیوترهای غولپیکر)
اینها مثل کتابخانههای دیجیتال هستن که اطلاعات سایتها رو نگه میدارن.
بازگشت جواب
سرور گوگل میگه: «اوکی! صفحهی اصلیام رو برات میفرستم.» این اطلاعات از طریق کابلهای زیردریایی یا ماهواره برمیگرده.
مثال: فرض کن میخوای "گور بابای ترامپ" رو تو گوگل سرچ کنی. اینم سفر دادهها:
شروع ماجرا (از گوشی تو)
گوشی تو درخواست رو بستهبندی میکنه (یه بستهٔ داده به اسم Packet درست میکنه)
فرستنده: 192.168.1.10 (آدرس IP گوشی تو) | گیرنده: 142.250.185.206 (IP گوگل)
عبور از روتر خونه (اولین ایست بازرسی)
روتر خونهت آدرس گیرنده رو میبینه و میگه: این آدرس مال خونهی ما نیست! باید بره بیرون!
آدرس فرستنده رو عوض میکنه → Public IP خونهت رو میذاره
رد شدن از فایروال (دروازه بانِ شبکه)
فایروال چک میکنه بسته خطرناک نباشه. اگر مشکلی نداشت، میگه: برو بیرون ✅
اگر مشکوک بود، میگه: ورود ممنوع! ❌
سفر در اینترنت (جادههای بینالمللی)
بستهٔ داده وارد شبکهی ISP میشه و از روترهای بزرگ عبور میکنه
ممکنه از کابلهای زیردریایی یا ماهواره رد بشه
رسیدن به سرور گوگل (مقر اصلی)
سرور گوگل بسته رو باز میکنه و عکسهای مورد نظر رو از دیتابیسش پیدا میکنه
یه بستهٔ جدید میسازه (پاسخ تو)
بازگشت به تو (مسیر برگشت)
پاسخ گوگل همون مسیر رو برعکس میآد و به گوشی تو میرسه
کل این فرآیند کمتر از ۱ ثانیه طول میکشه! 🚀
⏱️ کل این فرآیند چقدر طول میکشه؟ معمولاً کمتر از ۱ ثانیه! (مثل فرستادن یه نامه با موشک!) 🚀
کد ملی بینالمللی
نشوندهندهٔ محل دستگاه تو کل دنیای اینترنت
مثال: 192.168.1.10 (IPv4) یا 2001:db8::1 (IPv6)
- توسط روترها استفاده میشه
- تغییرپذیره
- برای مسیریابی بین شبکهها
شمارهٔ سریال دستگاه
نشوندهندهٔ هویت سختافزار شبکه
مثال: A4:C3:F0:85:1B:92 (همیشه ۱۲ رقم هگزادسیمال)
- توسط سوییچها استفاده میشه
- ثابته
- روی سختافزار حک شده
🧩 چطور IP و MAC با هم کار میکنن؟
ARP Protocol: وقتی گوشی میخواد داده بفرسته، اول با ARP فریاد میزنه: «آهای! هرکی IPش 192.168.1.20 هست، MAC آدرسش رو بده!» و بعد دادهها تو یه پاکت (Packet) قرار میگیرن که هم IP هم MAC آدرس داره.
رانندهی تاکسی شهری
دادهها رو فقط تو همون محلۀ خودش (شبکۀ محلی یا LAN) جابجا میکنه
MAC آدرس (شمارۀ پلاک ماشین دستگاهها)
از گوشی تو به پرینتر خونه یا لپتاپ رفیقت تو همون وایفای
فقط تو محلۀ خودش بلده مسیر بده!
رانندهی اتوبوس بینشهری
دادهها رو از شهر شما (شبکۀ خانگی) به شهرهای دیگه (اینترنت) میبره
IP آدرس (نشانی پستیِ دستگاهها)
وقتی گوگل رو تو گوشی باز میکنی، روتر پیغام رو میبره به سرورهای گوگل
بلده بهترین مسیر رو انتخاب کنه (مثل GPS)
🚦 مثال واقعی از همکاری این دو:
فرستادن فایل به هماتاقی: سوییچ با MAC آدرس مستقیم میفرسته ✅
فرستادن فایل به دوست در مشهد: سوییچ → روتر → ISP → روتر مشهد → سوییچ اونجا
💡 نکته: مودمهایی که ما داریم همشون "روتر + سوییچ" هستن!
برای دریافت آخرین مطالب شبکه و IT به کانال ما بپیوندید